• دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ماه، ۱۳۹۷ - ۰۰:۳۴
  • دسته بندی : اقتصادی
  • کد خبر : 972-3884-5
  • خبرنگار :
  • منبع خبر : خبرگزاری ایسنا

/گزارش/
باز هم قصه پرغصه آب

قصه پرغصه آب در ایران زمین، به چندین دهه گذشته برمی‌گردد و امسال نیز بخش‎های جدیدی از آن را مردم اکثر استان‌های کشور شنیدند.

به گزارش ایسنا منطقه لرستان، مدتی است واژه بحران و چالش در کنار منابع آبی جا خوش کرده است و هرچه پیش‌تر می‎رویم شرایط بدتر شده است، یک روز فرونشست زمین، روزی دیگر کم آبی سفره‌های زیرزمینی، یک روز خشک شدن رودخانه‌ها و ... داستان پرغصه آب همچنان ادامه دارد.

دریای بحران آب متلاطم شده است و به گفته برخی از کارشناسان حتی بارندگی‌های اخیربه معنای پایان خشکسالی در کشور و استان نیست.

بارش‎های بهاری نمی‌تواند کمبود آب مخازن سدها را جبران کند

در خصوص وضعیت آب لرستان دکتر رضا میرزایی مدیر عامل شرکت آب منطقه‌ای با بیان اینکه در حال حاضر ۱۳۴۵ حلقه چاه غیرمجاز در استان وجود دارد و از ابتدای شروع طرح تعادل‌بخشی تا پایان ۹۶، ۵۴۰ حلقه پر و مسلوب المنفعه شدند و 788 حلقه باقی‌مانده است، افزود: از این تعداد حلقه چاه باقی‌مانده، ۵۱۱ مورد حکم قضایی صادر شده است.

وی گفت: تعهد شرکت در سالجاری پرکردن بین ٨۰ تا ۹۰ حلقه اعلام شده و با بسیج امکانات که استاندار لرستان دستور دادند تاپایان امسال بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ حلقه چاه را مسدود می‌کنیم.

میرزایی بیان کرد: حجم تخلیه چاه‌های غیرمجاز ۲۹ میلیون متر مکعب است و با مسدود کردن آنها مشکل آب استان حل نمی‌شود.

حجم آب مصرفی برای کشت‌های آبدوست ۲.۵ میلیارد مترمکعب است

این مسئول یادآور شد: حجم آب مصرفی برای کشت‌های آبدوست ۲.۵ میلیارد مترمکعب است و چنانچه اصلاح الگوی کشت صورت نگیرد راه بجایی نمی‌بریم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای لرستان گفت: اگر اصلاح الگوی کشت رعایت شود، ۵۰۰ میلیون مترمکعب در مصرف آب صرفه‌جویی می‌شود.

وی با بیان اینکه جهاد کشاورزی در برنامه سال۹۷ و ۹٨، ۳۰ هزار هکتار برای کشت محصولات آبدوست در نظرگرفته که ۳۶۷ میلیون مترمکعب آب نیاز دارد، تاکید کرد: برای حل مشکل آب باید کشت محصولات آب‌دوست ممنوع و مصوب شود چون آب در سدها و چشمه‌ها نداریم.

میرزایی با بیان اینکه محصولات آب‎دوست شامل سیب زمینی، هندوانه، ذرت، چغندر و صیفی است، گفت: برای کشت محصولات آب‎دوست این نیست که آب تخصیص ندهیم چون اصلا آب نداریم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای لرستان با انتقاد از اینکه ۱۳۴۵ کنتور هوشمند روی چاه‌های استان نصب کردیم که شرکت برق همه آنها را جمع‌آوری کرده و در انبار قرار داده است، گفت: قرارداد امسال ما برای نصب کنتور  ٨۱۵ میلیارد تومان بوده که ۲۱٨ مورد مربوط به چاه‌های کوهدشت است.

چاه‌های مجاز استان ۶۶۷۰ حلقه است
 
میرزایی با بیان اینکه تعداد چاه‌های مجاز استان ۶۶۷۰ حلقه است، تاکید کرد: نیاز است جهاد کشاورزی هر جایی که اجرای شبکه ۳ و ۴ را دارد کشاورزان را برای نصب کنتور هوشمند مجاب کند، هزینه نصب کنتور هوشمند بین ٨ تا ۱۰ میلیون تومان است.

وی با بیان اینکه صدور پروانه چاه منوط به گذاشتن کنتور هوشمند است، یادآور شد: هم‌اکنون ۱۳۰۰ حلقه چاه صنعتی در استان وجود دارد که به کشاورزان غیربومی برای کشت محصولات آبدوست اجاره داده شدند. یک چاه صنعتی ظرفیت تامین یک لیتر بر ثانیه آب دارد در حالیکه عدم رعایت این میزان منجر به خالی شدن سفره‌های آب زیرزمینی می‌شود.

کشاورزان غیربومی استان‌های همجوار برای استان مشکل‌ساز شدند

این مسئول گفت: وجود کشاورزان غیربومی استان‌های همجوار (اصفهان، همدان و قم) از جمله مشکلات ماست.

میرزایی با بیان اینکه بارش‎های بهاری نمی‌تواند کمبود آب مخازن سدها را جبران کند، تاکید کرد: براساس آمار شبکه باران‎سنج شرکت آب منطقه‌ای میزان بارش‎ها از ابتدای سال آبی جاری تا ششم اردیبهشت ماه 97 معادل 376میلی‌متر بوده که نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود 31 درصد کاهش و در مقایسه با میانگین آمار بلندمدت 26 درصد کاهش نشان می‌دهد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان در تحلیل زمانی بارش‌ها و نقش آن بر ذخایر آب سدهای استان گفت: میزان بارش‌ها از اوایل سال آبی جاری (اول مهر ماه سال 96) تا ابتدای فروردین ماه 97 برابر 261 میلی‌متر و حجم آب پشت مخازن سدهای استان در این مدت معادل 84میلیون و 420 هزار متر مکعب و کسری آب مخازن سدها معادل 60 درصد بوده است.

وی گفت: در حال حاضر میزان بارش ها به 376 میلی‌متر افزایش یافته که 115 میلی‌متر آن مربوط به فروردین و اردیبهشت ماه است.

58 درصد حجم مخازن سدهای استان خالی است

میرزایی در خصوص تاثیر بارش‎های فروردین و اردیبهشت ماه امسال بر حجم آب مخازن سدهای استان اظهار کرد: حجم آب مخازن سدهای استان در حال حاضر (ششم اردیبهشت ماه 97) معادل 85 میلیون و 900 هزار متر مکعب است که در مقایسه با ابتدای فروردین‎ماه کمتر از دو درصد افزایش داشته و در حال حاضر 58 درصد حجم مخازن سدهای استان خالی است.

وی تصریح کرد: به علت افزایش دما، بیش از 50 درصد بارش‎ها بصورت تبخیر از دسترس خارج و بخش قابل توجهی از روان آب‌ها نیز توسط ریشه گیاهان جذب می‌شود. لذا بارش‌های فصل بهاری نمی‌تواند کمبود آب مخازن سدهای استان را جبران کند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‎ای بیان کرد: بیشترین تاثیر مثبت بارش‌های فصل بهار بر روی کشاورزی و مراتع به ویژه کشت دیم بوده که خوشبختانه آب مورد نیاز کشاورزی از طریق بارش‌ها تاکنون تامین شده است.

میرزایی تاکید کرد: تنش آبی مربوط به کاهش آبدهی رودخانه، چشمه‎ها، چاه‎ها و سایر منابع در فصل تابستان همچنان باقی است و همه ذینفعان منابع آبی باید جهت اجرای برنامه‎های سازگاری با کم آبی تلاش کنند.

به گفته برخی از کارشناسان از شش دهه پیش تاکنون مدیریت آب کشور بر پایه یک الگوی ناسازگار با بوم‌شناختی بنا شده که ساخت و ساز بتنی و سدسازی را تنها شیوه مدیریت آب می‌داند و این درحالیست که سدسازی تقلیدی بوده و موجب خشک شدن رودها و سفره‌های زیرزمینی شده است، البته نباید عدم مصرف بهینه توسط کشاورزان و مبادرت آنان به کشت‌های آب‎دوست را نادیده گرفت موضوعی که لرستان را با چالش حضور کشارزان غیربومی مواجه کرده است.

وجود1260 حلقه چاه غیرمجاز در لرستان

رضا آریایی مدیرکل مدیریت بحران لرستان نیز با بیان اینکه در سال آبی جاری یکی از پر تنش‌ترین سال‌های آبی را در کشور تجربه می‌کنیم، مقدار بارندگی بارندگی کشور تا به امروز 113 میلیمتر در کل کشور بوده که بلندمدت 248 میلی متر بوده است، اظهار کرد: میزان بارش در لرستان  376میلی‌متر بوده که نسبت به دوره مشابه سال قبل 31درصد کاهش و در مقایسه با میانگین آمار بلند مدت 26درصد کاهش نشان می‌دهد.

در سال آبی  96 و 97 با بحران آب مواجه‎ایم

وی گفت: در 12 اسفند سال گذشته با توجه به اینکه وزارت نیرو و هیات دولت تشخیص دادند در سال آبی  96 و 97 با بحران آب مواجه‎ایم، کارگروه ملی سازگاری با کم آبی را تصویب کردند و مقرر شد در استان‌ها برنامه‌ریزی لازم برای سازگاری با کم‌آبی تهیه شود که بلافاصله با شروع سال جدید این کار را آغاز کردیم و در دو هفته پی در پی جلسات کارگروه را تشکیل دادیم.

مدیرکل مدیریت بحران لرستان با بیان اینکه 1260 حلقه چاه غیرمجاز در استان وجود دارد و باید پلمپ شوند، بیان کرد: ظرف دو هفته گذشته تعداد چاه‌های پلمپ شده به 40 مورد رسیده و 400 چاه دیگر مراحل قانونی را طی کردند و احکام قضایی آنان صادر شده تا مسدود شوند.

وی اضافه کرد: این کار همچنان ادامه دارد و تمام فرماندارانن کارگروه‌هایی تشکیل داده‎اند تا با استفاده از امکانات ماشین آلات همیاری، دهیاری و بخش خصوصی چاه‎های باقی‌مانده را مسدود کنند.

ارتقای نرم‌افزاری بخش کشاورزی به‎جای افزایش سطح اراضی ضروری است

محمد درویش عضو هیئت‌علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور نیز گفت: ارتقای نرم‌افزاری بخش کشاورزی به‎جای افزایش سطح اراضی ضروری است.

وی با بیان اینکه دوستان ما در وزارت نیرو همواره اعلام می‌کنند که مجموع آبی که می‌توانند در پشت سدها ذخیره کنند 50 میلیارد مترمکعب است و هم‌اکنون می‌گویند که  با یک خشک‌سالی 40 درصدی مواجه شده‌ایم، افزود: به فرض اینکه این 40 درصد تغییری نکند یعنی به‌طور متوسط باید پشت سدها 60 درصد آب(30 میلیارد مترمکعب) ذخیره داشته باشیم، این در حالی است که کل آب موردنیاز برای شرب ایرانیان هشت میلیارد مترمکعب است یعنی حتی در بدترین سناریو بیش از 22 میلیارد مترمکعب آب مازاد پشت سدها داریم.

این کارشناس ادامه داد: البته بخش قابل توجهی از آب شرب مردم نیز از طریق روش‌های دیگری مانند آب‌های زیرزمینی و آب‌شیرین‌کن‌ها در سواحل خلیج‌فارس و دریای عمان تأمین می‌شود، بنابراین به هیچ حالتی نمی‌توانیم تصور کنیم که با بحران جیره‌بندی آب برای شرب مردم ایران مواجه‌ خواهیم بود.

جیره‌بندی آب شرب ربطی به تنگناهای طبیعی و اقلیمی ندارد

این مدرس دانشگاه اضافه کرد: اگر چنین اتفاقی بیفتد هیچ ربطی به تنگناهای طبیعی و اقلیمی ندارد و این نشان می‌دهد ما در جانمایی سدها و در مدیریت بهینه منابع آبی بد عمل کردیم و منابع و سرمایه‌ها را نابود کردیم.

درویش با بیان اینکه نزدیک به 1000 سد ساختیم و خودشان می‌گویند که این‌ها می‌توانند 50 میلیارد مترمکعب آب را ذخیره کنند اما نمی‌توانیم آب مردم ایران را تأمین کنیم، افزود: اگر منظورشان این است که برای تأمین آب کشاورزی در یک سال نرمال و یا آب صنعت دچار بحران هستیم که طبیعی است چون در کشور ما خشک‌سالی بوده و همیشه چنین اتفاقاتی در کشور رخ داده است.

عضو هیئت‌علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور  بیان کرد: رویکرد ما باید ارتقای نرم‌افزاری بخش کشاورزی بجای افزایش سطح اراضی کشاورزی باشد و باید به سمت افزایش تولید در واحد سطح برویم.

کاهش ضایعات در بخش کشاورزی ضروری است

وی با بیان اینکه  همچنین باید به سمت کاهش ضایعات در بخش کشاورزی برویم، تأکید کرد: باید به سمت تولید ثانویه و صنایع کنستانتره برویم و سردخانه‌های مجهز داشته باشیم؛ چنانچه این سرمایه‌گذاری‌ها اتفاق بیفتد صنعت کشاورزی می‌تواند با نیمی از آبی که امروز در اختیار دارد همین مقدار تولید و بلکه بیشترم داشته باشد.

درویش با اشاره به اینکه  در بخش صنعت برای اینکه فولاد تهیه کنیم هر ساعت مجبوریم یک هزار مترمکعب آب شیرین مصرف کنیم تا دما را از 450 درجه به 50 درجه کاهش دهیم، گفت: درصورتی‌که در دنیا برای این فرآیند فقط 10 مترمکعب آب مصرف می‌شود نه هزار مترمکعب؛ این یعنی ما با صنایع فشلی مواجه‌ایم که بشدت از تکنولوژی روز عقب است و این مشکل کم‌آبی ما نیست.

عضو هیئت‌علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور  اضافه کرد: در بخش نیروگاه‌های حرارتی دنیا به سمت استحصال انرژی نو (خورشیدی و بادی) می‌رود و هیچ کشوری به‌اندازه ایران چنین پتانسیلی ندارد چرا باید از طریق برق‌آبی، انرژی حرارتی که بشدت پرت آب بالایی دارد بخواهیم برق تولید کنیم و بگوییم با بحران آب روبرو هستیم.

شعار کمبود و هشدارها که داده می‌شود برای توجیه است

وی با بیان اینکه چرابه سمت تولید برق از طریق انرژی خورشیدی نمی‌رویم؟ خاطرنشان کرد: اگر این کار را کنیم بیش از آبی که امسال داریم مازاد خواهیم داشت ولی اگر این‌گونه رفتار نکنیم هرچقدر هم آب داشته باشیم با کمبود روبرو هستیم.

درویش با اشاره به اینکه این شعار کمبود و هشدارها که داده می‌شود به نظر من برای توجیه است و اگر کمبود آب داریم چرا در شهرداری‌ها همچنان چمن‌کاری می‌کنند، یادآور شد: چرا این‌گونه بی‌محابا چمن‌ها را آبیاری می‌کنند؟ چرا هیچ دستورالعملی برای تغییر الگوی کشت داده نمی‌شود؟ چرا باید در خوزستان صنعت پرمصرفی مثل نیشکر داشته باشیم؟ اگر با کمبود آب مواجه‌ایم چرا هیچ تلاشی برای تغییر و بهینه‌سازی مصرف آب صورت نمی‌گیرد؟

این مدرس دانشگاه تصریح کرد: در کشوری زندگی می‌کنیم که به‌طور متوسط 10 هزار مترمکعب آب در هر هکتار برای کشاورزی استفاده می‌شود و این‌یکی از بالاترین رقم‌ها در دنیاست و آن‌وقت نیشکری کشت می‌کنیم که برای تولید آن در هر هکتار 35 هزار مترمکعب آب مصرف می‌شود.
 
 وضعیت بارندگی خوب نیست/ با کاهش مواجه‌ایم

مهندس محمدتقی توکلی مشاور وزیر نیرو نیز در این رابطه بیان کرد: نسبت به سال گذشته و در درازمدت امسال وضعیت بارندگی خوب نیست و با کاهش مواجه‌ایم بطوریکه تا 29 فروردین ماه کل بارندگی در کشور 119.5 میلی‌متر بوده که در مقایسه با سال گذشته که 209.7 میلیمتر گزارش شده 43 درصد کاهش بارندگی را شاهدیم و این رقم در درازمدت (49 سال گذشته که 208.4 میلی متر ) بوده است 42.7 درصد کاهش بارندگی داشتیم.

وی ادامه داد: این میزان بارندگی نسبت به سال گذشته و درازمدت تاثیر زیادی روی منابع آب(رودخانه‌ها،چشمه‌ها، قنوات و حجم سدها) گذاشته است.

مشاور وزیر نیرو با بیان اینکه اگر بخواهیم در کشور بررسی کنیم در حوزه خلیج فارس و دریای عمان وضعیت بدتر از متوسط کشوری است و در شش حوزه آبی کشور وضعیت دریاچه خزر و ارومیه بهتر است، حوزه خلیج فارس وضعیت خوبی ندارد.

توکلی با اشاره به اینکه در لرستان تا 29 فروردین ماه امسال، 334 میلی‌متر بارندگی وجود داشته که نسبت به پارسال (536 میلی‌متر) 37 درصد کاهش و نسبت به بلندمدت 32 درصد کاهش بارندگی را نشان می‎دهد، بیان کرد: موارد مذکور روی وضعیت روان‌آب‌های کشور تاثیر دارد.

43 درصد کاهش ورودی آب به سدها

وی افزود: ورودی آب سدها 14.6 میلیارد مترمکعب بوده در حالیکه سال گذشته این میزان ورودی 25.5 میلیارد مترمکعب بوده و نسبت به مدت مشابه سال گذشته 43 درصد کاهش ورودی آب به سدها را داشتیم.

مشاور وزیر نیرو با بیان اینکه وضعیت سالجاری در 50 سال گذشته بی‌سابقه بوده است و در چنین وضعیتی با کمبود آب مواجه بودیم، خاطر نشان کرد: در حال حاضر اولویت کشور تامین آب شرب است و وزارت نیرو و دولت باید به فکر تامین آب شرب باشند چراکه در برخی استان‎ها نظیر اصفهان بارندگی بسیار کم بوده و حتی ورودی آب پشت سد زاینده رود کفاف شرب، کشاورزی و صنعت را نمی‌کند، ممکن است آب شرب این استان تا مدتی تامین شود اما پس از آن امکان دارد با جیره بندی مواجه شوند و در چنین وضعیتی باید سیاست‎ها تغییر کنند.

وی گفت: در این راستا کارگروه سازگاری با اقلیم در کشور تشکیل و در استان‌ها نیز به ریاست استانداران تشکیل شده تا با توجه به ظرفیت استان‌شان برامه‌ریزی کنند که آیا کشاورزی را محدود کنند؟ جلوی کشت‌های آبدوست گرفته شود؟ الگوی کشت متناسب با اقلیم منطقه تعریف کنند تا  جلوی خسارات احتمالی در اثر کمبود آب گرفته شود.

توکلی با بیان اینکه هشدارهای لازم داده شده و در هر استان با توجه به ظرفیت منابع آب(شرب، کشاورزی و صنعت) برنامه‌ریزیها شده و هشدارها داده شده اما این کفایت نمی‌کند، اضافه کرد: دولت و وزارت نیرو باید برنامه‌های جایگزین برای تامین خسارت و معیشت کشاورزان تعریف و درنظر بگیرد.

وضعیت منابع آبی لرستان به گونه‌ای است که دیگر نمی‌توان به مساله بحران آب ساده نگریست بلکه باید تمام سازمان‌ها و ارگان‎های ذی‎ربط برای حل این مساله تدبیری بیندیشند و برای مقابله با آن در برخی نقاط استان ازجمله کوهدشت و رومشکان که شرایط خیلی حادی دارند، عزمی ملی نیاز است.


 
گزارش از آزیتا یوسفیان خبرنگار ایسنا منطقه لرستان

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: