• شنبه ۹ دی ماه، ۱۳۹۶ - ۰۸:۲۶
  • دسته بندی : اقتصادی
  • کد خبر : 9610-2584-5
  • منبع خبر : خبرگزاری ایسنا
  • چاپ

/گزارش/
تلفات زلزله، بلای طبیعی یا قصور انسانی؟

زلزله‎ای که رخ داده و می‎دهد آزمایش بزرگی برای سیاست‎گذاران و مردم است؛ هر بار که زمین می‎لرزد تلنگری می‎زند و یک سوال در ذهن نقش می‎بندد و آن این است که برای مقابله با بحران آماده هستیم؟

آزمونی که به سادگی رد یا قبول شدن همه ما را نشان می‎دهد. در این رابطه باید تمامی فرضیات را مدنظر قرار داد. در ابتدای هر دیدگاهی این موضوع مطرح می‎شود که سیاست‎گذاران از عمق اتفاق اطلاعی ندارند و یا نه، آگاهند اما راهکار مشخص و منطقی برای عملیاتی کردن ندارند و یا باز ممکن است که اطلاع داشته، راه‎حل با قابلیت اجرایی داشته باشند اما احتمالا قادر یا مایل به این کار نباشند.

در هر زلزله مبهوت‎تر از گذشته سهل‎انگاری‎های قبل را حیرت‎انگیزتر تکرار می‎‎کنیم و البته بسی فاجعه‎بارتر. 

برنامه‌ریزی‌ها برای مدیریت بحران باید با دقت نظر و حساسیت بیشتری پیگیری شود و شتاب بیشتری به خود گیرد. برای مدیریت بحران ناشی از این حوادث، تاکنون سازمان‌های متعددی، در سطح دولتی و غیردولتی، تأسیس شده‌اند و در داخل سازمان‌های ذی‌ربط نیز مجموعه‌های وابسته‌ای تأسیس شدند، یا در شرح وظایف سازمانی خود به گونه‌ای تجدید نظر کرده‌اند که از عهده مأموریت محوله ـ که بسامان کردن امر مدیریت بحران کشور است ـ برآیند.

علل وقوع زمین‌لرزه در ایران، کمربند زلزله‌خیز آلپ هیمالیا و باز شدن کف بستر دریای سرخ است

مهندس رضا آریایی، مدیرکل مدیریت بحران لرستان در این باره اظهار کرد: ارسطو فیلسوف یونانی عقیده داشت که مقدار زیادی هوا درون سوراخ‌ها و غارهای زیرزمینی وجود دارد که وقتی این هوا تلاش می‌کند تا به طرف بالا برود نتیجه آن تکان خوردن زمین است.

وی با بیان اینکه اولین نظریه علمی درمورد زلزله مربوط به امانوئل کانت بود، ادامه داد: همچنین دانشمندانی از جمله آلفرد وگنر، مرکالی، گوتنبرگ و ریشتر در این مورد صاحب‌نظر هستند.

آریایی مهمترین مناطق زلزله‌خیز جهان را کمربند زلزله‌خیز آلپ، هیمالیا و کمربند اطراف اقیانوس آرام عنوان کرد و افزود: علل وقوع زمین‌لرزه در ایران، کمربند زلزله‌خیز آلپ هیمالیا و باز شدن کف بستر دریای سرخ است.

مدیرکل مدیریت بحران لرستان به زون‌های لرزه‌خیز ایران اشاره کرد و گفت: این زون‌ها شامل البرز، زاگرس، ایران مرکزی و مکران هستند که زون زاگرس از بقیه گسترده‌تر است.

وی با بیان اینکه ۵۰ درصد کل زمین لرزه‌های ایران در زون زاگرس رخ می‌دهند، ادامه داد: زاگرس با ماهیت زمین‌ساختی خود همه روزه در حال تخلیه انرژی است.فعال‌ترین مناطق زلزله‌خیز زاگرس استان‌های فارس و لرستان هستند و بزرگترین زمین‌لرزه‌های زاگرس در محدوده زاگرس میانی رخ داده است.

آریایی طول گسل‌های اصلی زاگرس را ۱۳۵۰ کیلومتر اعلام کرد و ادامه داد: دو گسل اصلی زاگرس به موازات هم امتدادلغز و راستالغز هستند.

مدیرکل مدیریت بحران لرستان با بیان اینکه ایران از جمله کشورهای زلزله.خیز دنیا است، گفت: در طول ادوار گذشته و در دوران معاصر نیز زمین لرزه‌های مهیبی در این کشور رخ داده است.

وی به زلزله ۲۱ آبان سال جاری کرمانشاه اشاره کرد و گفت: این زمین‌لرزه سبب لرزش چهار کشور بزرگ و ۱۸۰ میلیون نفر جمعیت شد که ۱۴ استان ایران از جمله تهران لرزش زمین را حس کردند.

آریایی تعداد پس‌لرزه‌های این زلزله را ۱۳۵۰ مورد عنوان کرد و افزود: بزرگترین رکوردشش ریشتر بوده است که عمق زیادی داشت و کانون آن کوهستان بود. این زمین‌لرزه باعث بالا آمدن زمین در بین دشت ذهاب تا سر پل شد.

مدیرکل مدیریت بحران لرستان خاطرنشان کرد: وقوع این زمین لرزه منجر به ۶۲۰ نفر تلفات انسانی و ۱۲ هزار نفر مجروح شد که به واسطه آن ۱۰ شهر و ۱۹۳۰ روستا تحت تاثیر خسارات آن قرار گرفتند.

آریایی یادآور شد: در لرستان نیز تاکنون ۲۵۵ زمین‌لرزه از ابتدای سال داشتیم که ۱۵۰ مورد آنها تنها از ۲۱ آبان به بعد بوده است.

وی بیشترین بزرگی ثبت شده در استان را دو مورد ۴.۳ ریشتری عنوان کرد و گفت: خوشبختانه تلفات جانی نداشت و تنها ۶۵ نفر مجروح به بیمارستان کوهدشت مراجعه و به صورت سرپایی درمان شدند.

مدیرکل مدیریت بحران لرستان میزان خسارت زلزله را ۸۰ میلیارد تومان برشمرد و ادامه داد: همچنین به حدود ۳۵ هزار واحد مسکونی شهری و روستایی خسارت وارد آمد.

وی گفت: زمین‌لرزه اخیر کرمانشاه یک هشدار جدی بود و باید منتظر زلزله‌های بیشتر و بزرگتری باشیم پس باید مدیریت بحران را جدی بگیریم.

آریایی افزود: در همین راستا آموزش در همه زمینه‌ها را باید سرلوحه کار خود قرار دهیم.

امروزه برنامه‌ریزی براساس پارامتر‌های فرهنگی و اجتماعی از شاخص‌های بسیار مهم مدیریت نوین حوادث طبیعی است و باید در تمامی حوزه‌های مدیریت بحران؛ در حوزه لجستیک و پشتیبانی، امدادرسانی و پیشگیری و بازتوانی و... مدنظر دست‌اندرکاران و برنامه‌ریزان قرار گیرد.

آموزش‎ها در مورد مدیریت بحران پژوهش‌محور نیستند

سردار مهدیان‌نسب فرمانده انتظامی لرستان نیز با اشاره به مدیریت نظم و امنیت در بحران‌های ناشی از حوادث و بلایای طبیعی اظهار کرد: برای حفظ جان و مال انسان‌ها، نگهداری قدرت، اداره مردم، دمیدن روح آرامش در جامعه، حفظ و استمرار خدمات‌دهی و افزایش عمر مفید سیستم‌ها، سازه‌ها و تجهیزات و... از جمله عواملی است که به مدیریت بحران نیاز داریم.

وی عوامل ایجاد بحران را محیط بیرونی و درونی عنوان کرد و افزود: بیرونی شامل حوادث طبیعی، نوسانات کلی و عمومی اقتصادی، نوآوری در فناوری، نظم و ترتیب‌های حقوقی و سیاسی، عوامل فرهنگی و اجتماعی و... هستند.

مهدیان‌نسب به عوامل محیط درونی اشاره کرد و گفت: این عوامل در ایجاد بحران بسیار موثر هستند و درجه تمرکز مدیریت، بی‌کفایتی مدیران ارشد، کمبود تجربه و ارزش و عقیده و نگرش مدیریتی جزو این موارد محسوب می‌شوند.

فرمانده انتظامی لرستان با اشاره به اهداف اصلی در مباحث مدیریت بحران ادامه داد: حفظ جان و مال انسان‌ها و قدرت اداره مردم، جلوگیری از بحران‌های ثانویه و کاهش آسیب‌پذیری‌ها از جمله این موارد هستند.

وی با بیان اینکه آموزش ما در مورد مدیریت بحران پژوهش‌محور نیست، گفت: آموزش ما برای طرفین تولید ثروت نمی‌کند و دو طرف آموزش اعتقادی به آن ندارند؛ همچنین تکراری و غیرکاربردی هستند.

مهدیان‌نسب گفت: جهت اجرای بهینه و مطلوب خدمات‌رسانی به‌آسیب‌دیدگان لازم است با برنامه‌ریزی دقیق و تعامل همه ارگان‌های مرتبط با مدیریت بحران اقدامات خود را ارائه کنند.

فرمانده انتظامی لرستان افزود: همچنین مدیریت بحران استان با استفاده از طرح‌های ادارات اقدام به تدوین طرح نهایی کند.

 جهت ارتقای آمادگی مقابله با بحران، رزمایش مشترکی با مشارکت تمامی ادارات در یکی از شهرستان‌های استان با موضوع زلزله برگزار شود.

بی‌توجهی حوزه مدیریت بحران به عوامل فرهنگی و اجتماعی در برنامه‌ریزی‌های مربوطه، می‌تواند آسیب‌های جبران ناپذیری در جامعه آسیب‌دیده ایجاد کند. 

کمیسیون ماده پنج رعایت شود

مهندس محمد اصلانی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان اظهار کرد: زلزله اخیر غرب کشور قبل از اینکه ما را متاثر کند، سوره زلزله را یادآوری می‌کند.

وی با بیان اینکه خدا در قالب هشت زلزله اصلی قیامت را بیان می‌کند، به زلزله کرمانشاه اشاره کرد و گفت: در این حادثه دیده شد که ساختمان‌ها روی خاک بنا شده‌اند و زمان حادثه یک طبقه به زیر خاک رفته و محو شد.

اصلانی خاطرنشان کرد: ساختمان بتن ارمن که هنوز تیرچه بود تخریب شد و به راحتی فرو ریخت.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان بیان کرد: تمامی مهندسین و دست‌اندرکاران ساخت این بناها در کشته شدن این افراد نقش دارند.

وی با اشاره به اینکه سازنده ساختمان باید کسی باشد که دارای تخصص و تعهد باشد، ادامه داد: در جاهایی که حداقل اصول رعایت شده بود ساختمان‌ها آسیب ندیده بود.

اصلانی به لزوم رعایت کمیسیون ماده پنج اشاره کرد و گفت: تنها بحث فنداسیون مهم نیست و عدم رعایت مبانی معماری نیز از دیگر موارد است.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان تصریح کرد: متاسفانه به رونمایی بناها بیشتر از استحکام آن توجه می‌شود؛ دیده شده که ساختمان‌ها را مورد تغییر قرار می‌دهند و باید گفت که هر گونه تغییر ولو جزیی در ساختمان موجب می‌شود که از حیث مقاومت ساقط شده و آسیب‌پذیر شود.

وی اظهار کرد: همگی ما در مقابل ساختمان‌هایی که ساخته می‌شوند مسئول هستیم و فرد بی‌تجربه نباید در این موضوع ورود پیدا کند.

اصلانی خاطرنشان کرد: مدیران دستگاه‌ها نیز باید در این مورد کارگاه‌های لازم را برگزار کرده تا مشخص شود زمان وقوع زلزله چه باید بکنند.

برابر شواهد فوق و نقشه‎های تکنونيکی، ایران منطقه‎ای با فعاليت لرزه خيزی زیاد است که وجود آن در تمامی عرصه‎های فعاليت انسانی خصوصا معماری و ساخت و ساز همواره باید مدنظر قرار گيرد. پيشگيری از خطرات ناشی سوانح طبیعی خصوصا زلزله از طريق لحاظ کردن اصول معماری و شهرسازی و اجرای نظام کنترل ساخت و ساز شهری و روستایی از الزامات اساسی و راهبردی مهم در توسعه کشور است که می‎تواند به کاهش خسارات مربوطه و توسعه پايدار کمک کند.

در رابطه با زلزله کرمانشاه همگی باید تقصیر خود را بپذیرند

دکتر امیری، رئیس نظام مهندسی عمران لرستان نیز در رابطه با زمین لرزه کرمانشاه اظهار کرد: این زلزله توسط ۵۹ ایستگاه شتاب‌نگاری به ثبت رسیده است.

وی ادامه داد: بزرگترین شتاب مربوط به ایستگاه کرند غرب بوده که کانون آن در ۱۰ کیلومتری گسل جبهه کوهستان زاگرس قرار دارد.

امیری تصریح کرد: بیشینه شتاب و بیشترین خرابی و خسارت در شهر سرپل ذهاب بوده که در جنوب کانون محاسبه شده است.

رئیس نظام مهندسی عمران لرستان گفت: استان کرمانشاه ۳۲۰ هزار واحد بدون اسکلت و ۷۰ هزار واحد مسکونی اسکلت‌دار است.

وی خاطرنشان کرد: در این استان حدود ۸۰ درصد ساختمان‌های شهری که ۲۱۱ هزار واحد هستند و ۹۳ درصد بناهای روستایی معادل ۱۱۰ هزار واحد، از مصالح بنایی ساخته شده‌‌اند. 
 
امیری گفت: در رابطه با زلزله کرمانشاه همگی باید تقصیر خود را بپذیرند و کسی دیگری را مقصر نداند.

از اين منظر بررسی نحوه آسیب پذيری بناها به هنگام وقوع زلزله و اتخاذ شيوه های مناسب با شرايط اجتماعی اقتصادی کالبدی و محيط طبیعی از مهمترین کارهایی است که باید مورد توجه قرار گيرد. ناديده گرفتن نقاط آسيب پذیر عناصر انسان ساخت از جمله بناها و بی توجهی به آنها باعث می شود تا زنجيره تداوم خسارات ناشی از زلزله کماکان ادامه یابد.

در ساخت ‌و سازها اصول مهندسی را بیشتر رعایت کنیم

مجید کیان‌پور، عضو کمیسیون عمران مجلس اظهار کرد: یک مجموعه از کارگر تا معمار، مهندس، ناظر و... در ساخت یک مسکن نقش دارند و هر کدام از این افراد به وظایف عمل نکنند، ساختمان دچار مشکل می‌شود.

وی با اشاره به تخریب ساختمان‌ها در زلزله‌های اخیر، بیان کرد: بحث زمین‌شناسی و زمین‌شناختی در ساخت و ساز خیلی مهم است و نباید به سادگی از کنار آن گذشت. در مسکن مهر سرپل ذهاب، گسل عبور کرده و هنگام ساخت، زمین‌شناسی و شناختی در آن نادیده گرفته شده و این در حالیست که رعایت چنین موضوع مهمی باید در اولویت باشد.

کیان‌پور تأکید کرد: قدرت زلزله 7.3 ریشتری عادی نیست و اگر این زلزله آن زمان در بم یا منجیل و رودبار می‌آمد، بدون شک تلفات بیشتری به دنبال می‌داشت.

نماینده مردم دورود و ازنا در مجلس شورای اسلامی با اشاره به تخریب بیمارستان اسلام‌آباد غرب تصریح کرد: اگر نحوه تخریب را ببینید، متوجه خواهید شد که با تغییر طراحی، آن ساختمان تخریب نمی‌شد. ضعف بیشتر در زمین‌شناسی بوده که سازه در جای بدی قرار گرفته و اگر مسائل ژئوتکنیک بهتر دیده می‌شد و شیوه طراحی تغییر می‌کرد، آسیب‌ها قطعاً کمتر بود. 

وی تأکید کرد: باید از تکنولوژی روز دنیا در ساخت و سازها استفاده کنیم که سازه‌ها هم انعطاف‌پذیر باشند و هم انرژی جذب کنند.

کیان‌پور گفت: در زلزله استان کرمانشاه شخصی‌سازها بیشتر آسیب دیدند و همین نشان می‌دهد که در ساخت ‌و سازها باید اصول مهندسی را بیشتر رعایت کنیم و ساختمان‌هایی بسازیم که در برابر زلزله ایمن باشند.

قبل‎ترها تلفات زلزله را ناشی از بلایای طبیعی می‎دانستند اما حال با دیدن زلزله‎های شرق آسیا و نداشتن هیچ آسیبی باید گفت که قصور انسانی علت اصلی فاجعه است. تابحال هزاران مورد در کشور با تلفات زیاد رخ داده و کانکست‎هایی به مناطق فرستاده می‎شود. بعد از ساختن منطقه مگر نباید این سازه‎ها در سوله‎های بحران کشور نگه‎داری شوند؟ این مدت آیا این کار شده؟ اگر شده پس چرا برای کرمانشاه با مشکل روبرو شدیم؟ 


گزارش از سمیرا عزیزی خبرنگار ایسنا منطقه لرستان


انتهای پیام